SD MEDYA

Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Ünal Aydın, son dönemde lipödem şikâyetiyle sağlık kuruluşlarına başvuranların sayısında dikkat çekici bir artış gözlemlediklerini belirterek, lipödemin yalnızca yağlanma ya da ödem olarak değerlendirilmemesi gereken çok yönlü bir hastalık olduğunu söyledi. Lipödem, lenfödem ve varisin benzer yakınmalara yol açabildiğine dikkat çeken Aydın, doğru tedavinin öncelikle bu hastalıkların birbirinden ayırt edilmesiyle başladığını vurguladı.

Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Ünal Aydın, özellikle bacaklarda şişlik, ağrı, orantısız yağlanma ve ödem yakınmalarıyla başvuran hastalarda lipödem, lenfödem ve toplardamar yetmezliğinin birbirine karışabildiğini söyledi.

Son dönemde lipödem hastalarının daha sık başvurduğunu gözlemlediğini belirten Prof. Dr. Aydın, dolaşım sisteminin yalnızca damarlar üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini ifade etti.

Aydın, “Dolaşım sistemini tüm yönleriyle; atardamar, toplardamar ve lenfatik sistemle birlikte değerlendiriyoruz. Bu nedenle lipödem hastaları da bize başvuruyor. Ancak lipödem kompleks bir hastalıktır. Genetik yanı var, metabolik yanı var, kişisel ve dolaşımsal yanı var. Vücuttaki sıvı dengesiyle ilgili bir yanı var. Dolayısıyla çok yönlü bir hastalıktan söz ediyoruz. Çok yönlü bir hastalık olduğu için tedavisinde de çok yönlü düşünüp hareket etmek gerekiyor” dedi.

“Önce lipödem mi, lenfödem mi, toplardamar yetmezliği mi ayırt edilmeli”

Bacaklarda görülen şişlik ve ağrının tek başına lipödem anlamına gelmediğine dikkat çeken Prof. Dr. Aydın, ayırıcı tanının önemini vurguladı.

“İlk olarak kişide lipödem mi var, lenfödem mi var, toplardamar yetmezliği mi var, yoksa kemik ve eklem hastalığına bağlı bir ödem mi söz konusu; bunu mutlaka ayırt etmek gerekiyor” diyen Aydın, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Bize başvuran hastaların bir kısmında varis, bir kısmında lipödem, bir kısmında ise lenfödem bulunuyor. Bazen bu üç hastalığın ikisi, bazen de üçü bir arada olabiliyor. Bunların hepsi bacakta şişlik ve ağrıyla kendisini gösterebildiği için birbirine çok karışabiliyor. Ancak oluşum mekanizmaları ve tedavi yöntemleri farklı. Bu nedenle öncelikle birbirlerinden ayrılmaları gerekiyor. Bunun yanında birbirleriyle kesişebildiklerini de unutmamak lazım.”

Varis, lenfödem ve lipödem neden birbirine karışıyor?

Üç hastalığın oluşum mekanizmalarının birbirinden farklı olduğunu anlatan Prof. Dr. Aydın, variste temel problemin toplardamar dolaşımıyla ilişkili olduğunu söyledi.

Aydın, “Variste toplardamarların kanı yukarıya doğru yeterince taşıyamaması sonucunda kan bacaklarda göllenebiliyor ve özellikle ayakta şişlik ortaya çıkabiliyor. Tedavi sürecinde hastanın durumuna göre cerrahi yöntemlerin yanı sıra toplardamar dolaşımını düzenlemeye yönelik tıbbi tedaviler de gündeme gelebiliyor” diye konuştu.

Lenfödemin ise farklı bir mekanizmaya sahip olduğunu ifade eden Aydın, “Lenfödem; bacakta, kolda veya vücudun farklı bölgelerinde dokular arasındaki fazla sıvının taşınmasında görev alan, gözle göremediğimiz ve adeta örümcek ağı gibi vücudu saran lenf dolaşım sisteminin bozulmasıyla ortaya çıkıyor. Burada sıvının transferinin desteklenmesi ve lenfödeme özgü bası giysilerinin kullanılması tedavinin önemli parçalarından. Uygun hastalarda cerrahi yöntemler de etkili olabiliyor” ifadelerini kullandı.

“Lipödem genetik, metabolik ve hormonal yönleri olan bir hastalık”

Lipödemin ise genetik, metabolik ve hormonal özellikleri bulunan farklı bir tablo olduğunu belirten Prof. Dr. Aydın, aile öyküsü ve hormonal faktörlerin hastalığın ortaya çıkışında önemli rol oynayabildiğini söyledi.

Aydın, “Lipödemde bacakların, kolların veya vücudun üst ve alt bölümlerinin orantısız şekilde yağlanmasıyla karşılaşabiliyoruz. Bunun beraberinde ödem ve ağrı da oluşabiliyor. Lipödem, adı üzerinde yağ dokusuyla ve yağ dokusuna eşlik eden ödemle, yani dokuda sıvı birikimiyle ilişkili bir tablo” dedi.

Vücuttaki yağ dağılımı orantısız olabiliyor

Lipödemli kişilerde yağ dağılımının vücudun tamamında aynı olmayabileceğini belirten Prof. Dr. Aydın, hastaların kilo vermesine rağmen belirli bölgelerdeki yağlanmanın devam edebildiğine dikkat çekti.

Aydın, “Kişiler asimetrik ya da orantısız şekilde yağlanabildiği gibi zayıflarken de vücudun her bölgesi aynı şekilde yanıt vermeyebiliyor. Örneğin vücudun üst kısmı son derece ince, hatta kemiklerin belirginleştiği kadar zayıfken bacaklar kalın ve yağlı olabiliyor. Yani yağın vücuttaki dağılımı eşit değil. Buna rağmen toplam vücut yağının azaltılması tedavi yaklaşımımızın önemli basamaklarından biri” diye konuştu.

Egzersiz kan dolaşımının desteklenmesinde önemli

Lipödem yönetiminde hareketin önemli olduğunu belirten Aydın, özellikle etkilenen bölgelerdeki kasları çalıştıran egzersizlerin kan dolaşımını destekleyebileceğini söyledi.

“Yağlı bölgenin hareketlendirilmesi ve kan dolaşımının artırılması gerekiyor” diyen Aydın, “Lipödem çoğunlukla bacaklarda görüldüğü için yürüme, bisiklet, yüzme, pilates gibi o bölgedeki kasları çalıştıran egzersizlerden yararlanılabilir. Buradaki amaçlardan biri kasları çalıştırarak dolaşımı desteklemek ve kişinin hareket kabiliyetini artırmaktır” ifadelerini kullandı.

Manuel ve cihazla uygulanan masajlardan yararlanılabiliyor

Dokularda biriken sıvının hareketlendirilmesinin de önemli olduğunu belirten Prof. Dr. Aydın, manuel uygulamalar ve uygun cihazlarla gerçekleştirilen masaj yöntemlerinin tedavi planında yer alabileceğini ifade etti.

Aydın, “Burada amaç hem dolaşımı desteklemek hem de dokuda biriken sıvının hareketine yardımcı olarak dokuyu rahatlatmak. Ağrının azaltılması ve dokudaki fazla sıvının uzaklaştırılmasına destek olunması için manuel masajdan ya da uygun cihazlarla gerçekleştirilen masaj uygulamalarından yararlanılabiliyor. Dokulardaki ödemin kalbe doğru transferinin desteklenmesiyle dokunun rahatlatılması hedefleniyor. Aynı zamanda masajla bölgesel kanlanma da destekleniyor” dedi.

Kalori dengesi ve beslenme tedavinin önemli bir parçası

Lipödemde kişinin metabolik durumunun da değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Aydın, alınan ve harcanan enerji arasındaki dengenin toplam vücut yağının kontrolünde önemli olduğunu söyledi.

Aydın, “Kişinin aldığı kaloriyle harcadığı kaloriyi değerlendirmek gerekiyor. Enerji dengesinin uygun şekilde düzenlenmesi, toplam yağ miktarının azaltılmasına ve yağ kullanımının artırılmasına katkıda bulunabilir. Ancak burada mesele yalnızca kilo vermek değil; kişinin metabolik yapısı ve yağ dağılımı da dikkate alınmalı” ifadelerini kullandı.

Beslenmenin lipödem yönetiminde önemli bir yere sahip olduğunu belirten Aydın, özellikle yüksek oranda işlenmiş ve yağ içeriği yüksek gıdaların sınırlandırılması gerektiğini söyledi.

“Fast food, cips ve benzeri yüksek yağ içeren işlenmiş gıdaların tüketiminin ciddi biçimde sınırlandırılması gerekiyor. Yağ tüketiminde ise mümkün olduğunca doymamış yağların tercih edilmesi önemli. Zeytinyağı gibi doymamış yağ kaynakları kullanılabilir ancak bunların da miktarı kontrollü olmalı” diyen Aydın, yağın tamamen beslenmeden çıkarılmasının doğru olmadığını belirtti.

Prof. Dr. Aydın, “Sıfır yağdan söz etmiyoruz. Çünkü bazı vitaminler yağda çözünüyor ve vücudun yağları kullanarak gerçekleştirdiği metabolik süreçler bulunuyor. Dolayısıyla tamamen yağsız bir beslenme yerine, uygun miktarda ve ağırlıklı olarak doymamış yağların yer aldığı dengeli bir beslenme yaklaşımı benimsenmeli” dedi.

İleri ve dirençli vakalarda liposuction seçeneği gündeme gelebiliyor

Uzun süredir devam eden ve yağ dokusunun sertleştiği bazı dirençli lipödem vakalarında farklı branşların tedavi sürecine dahil olabileceğini belirten Prof. Dr. Aydın, uygun hastalarda cerrahi seçeneklerin değerlendirilebileceğini söyledi.

Aydın, “Uzun süredir devam eden, dirençli ve yağ dokusunun belirgin şekilde sertleştiği vakalarda plastik cerrahinin de devreye girmesiyle liposuction yöntemi değerlendirilebilir. Böylece bacaklardaki fazla yağ dokusunun azaltılması ve bölgenin rahatlatılması hedeflenebilir” diye konuştu.

Bası giysileri tedavi sürecinin bir parçası

Lipödem yönetiminde bası giysilerinin de kullanılabildiğini ifade eden Prof. Dr. Aydın, bu ürünlerin farklı özelliklerde olabileceğine dikkat çekti.

“Ödem oluşumunun kontrolüne destek olmak ve dokular üzerindeki yükü azaltmak amacıyla bası giysilerinden yararlanılabiliyor” diyen Aydın, şöyle devam etti:

“Bası giysilerinin bir kısmı lenfödemde de kullandığımız medikal bası çorapları. Bunun yanında son dönemde hareket sırasında dokuya masaj benzeri etki oluşturacak şekilde tasarlanan lipödem taytları da bulunuyor. Bunların görünümü klasik taytlara benzeyebiliyor; dışarıdan bakıldığında medikal bir giysi olduğu anlaşılmayabiliyor. Dokuyu kavrayarak sıvının yukarı doğru hareketini desteklemeyi ve kişinin hareket kabiliyetini artırmayı amaçlıyorlar.”

“Tedavi geçici bir dönem değil, yaşam biçimi olarak görülmeli”

Lipödemin genetik ve metabolik özellikleri nedeniyle tedaviyle elde edilen kazanımların korunmasının önemli olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Aydın, tedavinin belirli bir dönem uygulanıp tamamen bırakılmasının hastalığın yeniden ilerlemesine zemin hazırlayabileceğini söyledi.

Aydın, “Bütün bu süreçleri bir araya getirdiğimizde kişinin lipödem açısından önemli mesafe kaydetmesi mümkün. Ancak kişi aldığı önlemleri tamamen bırakırsa aynı süreç yeniden ortaya çıkabilir. Çünkü vücudun genetik ve metabolik yapısını değiştirmiyoruz. Aynı vücutta birtakım önlemlerle hastalığın etkilerini kontrol altına almaya ve geriletmeye çalışıyoruz. Bu önlemler bırakıldığında lipödem yeniden ilerleyebilir” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aydın, “Bu nedenle bunu bir yaşam biçimi haline getirmek gerekiyor. Dikkatli ve dengeli beslenme, düzenli egzersiz, gerekli durumlarda bası giysileri ve uygun destekleyici uygulamalarla hastalığın uzun dönem kontrol altında tutulması hedeflenmeli” dedi.

“Üç farklı hastalık aynı şikâyetlerle karşımıza çıkabiliyor”

Varis, lenfödem ve lipödemin aynı kişide birlikte bulunabileceğini bir kez daha vurgulayan Prof. Dr. Ünal Aydın, bacakta şişlik ve ağrı yaşayan kişilerin kendi kendilerine tanı koymamaları gerektiğine dikkat çekti.

Aydın, “Karşımızda üç farklı hastalık var ancak üçü de bacaklarda şişlik, ağırlık hissi ve ağrı gibi yakınmalara neden olabiliyor. Birlikte seyredebildikleri gibi tamamen ayrı olarak da ortaya çıkabiliyorlar. Birbirleriyle kolaylıkla karışabildikleri için ayırıcı tanı büyük önem taşıyor. Uzman değerlendirmesi, hangi mekanizmanın soruna yol açtığının ortaya konulmasına ve buna uygun bir tedavi planının oluşturulmasına yardımcı olacaktır” diye konuştu.

Haber: Robin Medya / Medya Bilgi Rehberi